038-4654480

Heeft u het idee dat uw hond of kat herhaaldelijk maag of darm klachten heeft? Dit is een ingewikkeld probleem voor de dierenarts. Er kunnen namelijk heel veel oorzaken voor zijn en die oorzaken zijn niet van de buitenkant te zien. De dierenarts heeft vaak al wat onderzoeken gedaan. Of er wordt alleen elke keer een behandeling ingesteld zonder verder onderzoek. In dit artikel de mogelijkheden om terugkerende maag en darm klachten op te lossen.

Scopie van de maag en darmen

Er kan voor gekozen worden om een scopie te doen. Dit laten wij doen bij een specialist. Deze kan het maag en darm slijmvlies bekijken en biopten nemen (hapjes) die dan op cel niveau worden bekeken. Bij zo’n onderzoek kan er bekeken worden of er geen kanker in het slijmvlies zit, waardoor herhaaldelijke klachten te verklaren zijn. Gelukkig is dit meestal niet het geval. Vaak wordt er IBD gevonden.

IBD

IBD betekent inflammatory Bowel Disease en is een groep maag/darm ontstekingen bij honden en katten. Er zijn verschillende soorten, de meest voorkomende:
– lymfocytaire/plasmacellulaire gastritis / enteritis
– eosinofiele gastritis / enteritis

Gastritis betekent maag ontsteking, enteritis betekent darm ontsteking.

In de biopten uit het maag en darm slijmvlies kan worden gezien welk van de soorten het is. De diagnose IBD kan alleen 100% zeker zijn, als er een scopie met biopten worden gemaakt. Want verder kunnen de maag en darmen NIET goed bekeken worden. Ook niet op een echo of röntgenfoto. Maar… IBD is niet een op zichzelf staande ziekte, het is meestal een symptoom. Vaak is er een oorzaak voor te vinden. En die oorzaak willen we graag wegnemen!

De ernst van de klachten hoeft trouwens NIET in verband te staan met de ernst van de scopie en biopten.* Er zijn ook honden zonder klachten mét afwijkingen in de darm. Soms weet de eigenaar van het dier niet dat het dier last heeft. Gras of vreemde dingen eten, is bijvoorbeeld een teken van een maagprobleem.

Lymfocytaire-plasmacellulaire gastritis en enteritis

Lymfocyten en plasmacellen zijn ontstekingscellen. Als deze cellen verhoogd in het slijmvlies gevonden worden dan is er een ontstekingsreactie van het maagdarmslijmvlies op een bepaald stofje. De reactie kán overdreven zijn, dit is bijvoorbeeld het geval bij allergieën. De behandeling is er op ingesteld dat je de stofjes waar het slijmvlies op reageert, weghaalt. Soms is een immuun-remmend medicijn nodig omdat het slijmvlies een OVER-reactie geeft terwijl er geen veroorzakende stofjes in de buurt zijn.

Aanpak van (verdacht) IBD bij dierenkliniek Schellerlanden is er ten eerste op gericht om alle oorzaken van IBD uit te sluiten. Ten eerste zijn dit oorzaken hogerop, die voor een slechte maag en darm werking zorgen, zoals nier en lever problemen. Ten tweede gaan we slechte stofjes waar het slijmvlies op zou kunnen reageren, verlagen of weg halen (zoals parasieten en bacteriën). Ten derde gaan we normale stofjes waar het slijmvlies overdreven op lijkt te reageren, aantonen en verminderen. Als dit OOK niet werkt dan zul je immuun-remmende medicijnen kunnen gaan geven om de over-reactie van het slijmvlies verder te remmen.

1. standaard bloedonderzoek om oorzaken ‘hogerop’ uit te sluiten: nieren, lever. Het witte bloedbeeld kan een richting geven.

2. aanvullend bloedonderzoek (dit wordt vaak vergeten!) alvleesklierontsteking, EPI, Addison.

3. overtollig maagzuur voorkómen, door het geven van maagzuurremmers, vaker kleinere beetjes te voeren, licht verteerbare voeding (weinig vet en zout), geen lekkernijen want daar zit vet in. Langzaam eten (bijv door anti-schrok bak).

4. Allergie of overgevoeligheid opsporen. Dit kan door middel van een voedingstest via het bloed, en door speciale voeding te geven tegen allergie. U kunt verder bespreken met de dierenarts hoe ver u hier in wilt gaan. (zie ook allergie testen)

5. Parasieten uitsluiten. Parasieten (zoals wormen en Giardia) hoeven niet per se diarree te geven. We testen de ontlasting in een laboratorium.  We zien trouwens ook wel parasieten infecties bij dieren die vaak worden ontwormd.

6. Darmbacteriën uitsluiten als oorzaak. Er zijn enkele bacteriën die wel in de darm mogen voorkomen, maar niet in grote hoeveelheid. Dit kunnen we testen door ontlasting op te sturen. Een voorbeeld is Campylobacter. Ook gisten worden mee getest (zoals Candida).

7. vitamine B12 testen. Bij langdurige maagdarmklachten kan het vitamine B12 gehalte lager worden omdat de opname verslechtert. Door een laag vitamine B12 wordt het dier zwakker en krijgt de hond of kat meer honger. Het zorgt dus voor een vicieuze cirkel. We kunnen de vitamine B12 testen in het bloed en we kunnen bij een tekort, elke week een injectie geven.

De bovengenoemde testen hoeven (in verband met de kosten) niet allemaal in 1 keer gedaan te worden. Ze kunnen stapje voor stapje gedaan worden. De scopie met biopten is een deel van het stappenplan maar hoeft niet als eerste te komen. Meestal wordt er bij ons sowieso een standaard bloedonderzoek gedaan. De andere stappen kunnen vóór of ná de scopie komen. Bij een ouder dier wil je de scopie bijvoorbeeld eerder doen, omdat een ouder dier meer kans heeft op kanker van het maagdarmslijmvlies. Bij een jonger dier zouden we eerst ook een ontlastingsonderzoek willen doen omdat parasieten vaker voorkomen in jongere dieren. Een hond of kat die rauw of vers vlees krijgt, en klachten heeft, daarbij doen we graag eerst een ontlastingsonderzoek om de bacteriën te testen.

Behandeling

De voeding aanpassen is het belangrijkst. We hebben daarvoor verschillende opties. De dierenarts zal met u een goede voeding uitzoeken. Als er een voedingsallergie en voedingsmijt test gedaan is dan is een beter gericht advies te geven. Vers vlees wordt niet aanbevolen omdat dit zwaarder verteerbaar is voor de hond of kat.

Maagzuurremmers worden vaak voorgeschreven en hebben weinig bijwerkingen. Ook Colonflora wordt vaak voorgeschreven, dit is te vergelijken met yakult bij mensen.

Als medicatie kan een sterke immuun remmer, namelijk prednison worden voorgeschreven. Dit helpt meestal heel goed, maar heeft veel bijwerkingen, zeker als het langdurig gegeven wordt. Het kan wel een goed idee zijn om dit tijdelijk te geven. Er zijn ook andere immuunremmende middelen die minder tot geen bijwerkingen hebben, zoals cyclosporine. Nadelen zijn dat ze lastiger zijn te geven (bittere smaak), en/of dat het niet zeker is dat het gaat helpen.

Liever geen prednison / corticosteroiden

Prednison helpt bijna altijd, maar de ontstekingscellen in de darm zijn misschien wel bezig met een nuttige actie en dan leg je ze plat. er kan bijvoorbeeld een parasiet of verkeerde bacterie aanwezig zijn, waar de darmcellen tegenin gaan. Of als de hond EPI heeft worden de darmen steeds geprikkeld.
Het helpt ook heel goed bij allergie, maar het stofje waar de darm niet tegen kan, kan je op die manier niet opsporen. Ook bij darm of maag kanker geeft het (tijdelijk) verbetering.  
Daarom zouden wij liever geen prednison of afgeleide cortisonen geven, tenzij alle stappen doorlopen zijn.

Wat kunt u zelf al doen bij verdenking op IBD?

– goede basisvoeding geven zonder te veel plantaardige stoffen (HPM, bij onze balie verkrijgbaar)
– Colonflora bij de voeding (bij onze balie verkrijgbaar)
– voeding verdelen over minstens 4x daags
– geen lekkernijen geven
– 4x per jaar ontwormen met een veilig en breed middel (bij onze balie verkrijgbaar)

Dieetvoeding en andere medicatie is alleen verkrijgbaar nadat uw dier op consult is geweest. Uitzondering is speciale dieetvoeding bij diarree, deze geven wij aan de balie mee als tijdelijke oplossing, mits uw dier verder niet ziek is en goede eetlust heeft. Als de klachten niet weg gaan of steeds terug komen dan raden wij u uiteraard aan om op consult te komen, en ook aan te geven dat u voor een meer permanente oplossing komt omdat het probleem herhaaldelijk terugkomt.

Bronnen

*) INFLAMMATORY BOWEL DISEASE (IBD) AS A PREDISPOSING CAUSE OF INTUSSUSCEPTION – 271 Oliveira-Barros L.M.;