038-4654480

PSADD staat voor Progressive Syndrome of Acquired Dental Disease: Dat betekent een steeds erger wordende aandoening van niet-aangeboren gebitsproblemen. Mevr. Frances Harcourt-Brown, wereldwijd bekende konijnenspecialist, heeft dit probleem bij konijnen verder uitgewerkt en de naam eraan gegeven. Ook Eva Stoffels, caviaspecialist uit België, heeft hier veel onderzoek naar gedaan in cavia’s.

 

Heeft uw cavia of konijn PSADD?

Deze dieren krijgen haken op de kiezen of een verkeerde stand van de voortanden.
Onze dierenartsen kunnen vaststellen of het PSADD is, door röntgenfoto’s te maken van het gebitje, en door naar de kiezen te kijken. Het liefst onder narcose, omdat je dan zeker weten niks mist. De dierenarts kan ook vaststellen in welk stadium de cavia of konijn zit.

 

Kan het behandeld worden? – Kiezen

Wortels sterker maken Een bepaalde medicatie die ook als antibiotica gebruikt wordt, kan helpen om de wortels sterker te maken en de PSADD te remmen. 
Symptomatisch Sowieso kan het symptomatisch behandeld worden: er zullen steeds nieuwe haakjes kunnen ontstaan, deze kun je steeds onder narcose laten weghalen. Maar er zijn wel diereigenaren die dit op een gegeven moment niet meer willen laten doen, uiteraard ook in verband met de steeds terugkerende kosten. Maar als het dier ook ná de behandeling nog lang moet herstellen, dan besluit je eerder tot euthanasie.
Er zijn 2 methodes om haakjes te verwijderen. Bij de eerste methode wordt alleen de haak verwijderd (spur removal). Bij de tweede methode (coronal reduction) wordt aan 1 kant van de mond de hele rij kiezen boven én onder helemaal kort gemaakt. Het dier kan daarna de kiezen aan die kant een tijdje niet gebruiken om mee te eten.
Pulpectomie Als er steeds een haak ontstaat op een kies in de onderkaak, dan kan er een andere behandeling worden gekozen, waarbij de wortelbasis wordt verwijderd.
De meeste dierenartsen kunnen prima een haakje verwijderen (spur removal). Een gespecialiseerde dierenarts kan besluiten om een andere van bovenstaande methodes te kiezen, wat ervoor zorgt dat het probleem langduriger is opgelost.
Sowieso is het fijn als er voor de behandeling een dentale unit wordt gebruikt, met een automatisch boortje met beschermkap. Een ouderwetse methode is het vijlen met een vijltje (letterlijk). Dit kan wel goed gaan, zeker bij een klein haakje, maar er is een reële kans op een dodelijke bloeding als je uitschiet.

Kan het behandeld worden? – voortanden

Als de voortanden verkeerd groeien kunnen we deze verwijderen. Het dier kan heel goed zonder voortanden. Als het gebit al zwakker is door PSADD dan kan de behandeling soms niet helemaal goed gaan, dan breekt er bijvoorbeeld een stukje tand af. Deze wordt dan later (maanden of jaren) nog verwijderd, als deze weer is aangegroeid.
Alleen een gespecialiseerde dierenarts kan deze behandeling op een nette manier uitvoeren.

 

Oorzaken van PSADD

Al onderstaande punten zijn niet (volledig) wetenschappelijk aangetoond!

  • te weinig vezelrijke voeding
  • gemixte voeding, waardoor het dier kan uitselecteren en te weinig Calcium binnenkrijgt en eventueel te veel fosfor
  • muesli mix als hoofdvoeding of als bijvoeding (te weinig Calcium en te veel fosfor)
  • vitamine D gebrek, zonlicht gebrek
  • genetisch: ouders met aanleg
  • voortanden groeien scheef meestal door een kiesprobleem
  • voortanden kunnen ook scheef gaan groeien doordat er een breuk is ontstaan in de wortel (door het knippen van de tanden, of doordat het konijn ergens te hard op geknaagd heeft)
  • Voeding met te weinig vitmine C (cavia’s)
  • Voeding met te veel Selenium

Meer informatie voor dierenartsen vindt u hieronder.

Bieneke Meek

dierenarts

Vroege stadium van PSADD

  • Snijtanden horizontale streepjes = glazuur hypoplasie. teken van verkeerd calcium balans.
  • ondertanden in rust raken het midden van de boventanden (normaal op de stifttanden)
  • apex van snijtand boven breidt zich uit richting palatumbot (rofo) daardoor traanbuis verstopping daardoor traanoog
  • onregelmatige kiezen te zien, ene is hoger dan ander alleen door de dierenarts te zien met speciale kijker.
  • onderkaak kan minder glad worden, bultjes voelbaar dat zijn de wortels van de kiezen die verkeerd groeien (breiden zich uit naar onder). er kan een abces(je) ontstaan (periapicale abcesjes)
  • konijn kan geen harde dingen meer eten en geen hooi. de zenuw die onder de onderkiezen loopt, werd beschermd door bot maar dit lost op en de wortel van de kies breidt zich uit naar onder, drukt tegen deze zenuw aan.
  • voortanden kunnen minder goed functioneren: minder goed harde grote dingen afbijten en minder goed hun eigen haren er uit plukken dus er zal meer dood haar in de vacht blijven staan.
  • tussen de kiezen komt bij ADD meer ruimte. er kan eten in blijven zitten. dit is zichtbaar door de dierenarts met speciale kijker.
  • … nog aanvullen

 

midden stadium ADD: bovenstaande punten, plus:

  • voortanden kunnen alle kanten opgroeien en groeien in de lip. ook kan er af en toe een stuk afbreken.
  • haken op de kiezen, omdat ze krom gaan groeien en dan niet goed afslijten op elkaar. de haken groeien in de tong of in de wang en daardoor heeft het konijn pijn bij het eten
  • tussen de kiezn komt meer ruimte
  • kiezen gaan draaien en daardoor groeien ze de verkeerde kant op, daardoor ontstaan haken omdat ze niet afslijten op de tegenpartij
  • … nog aanvullen

 

 

Aantal tanden en kiezen Cavia

De tand formule van cavia’s is 2(I 1/1, C 0/0, P 1/1, M3/3).  In triadan system guinea pig teeth are numbered in all quadrants 01, 08-11. Ze hebben dus 4 kiezen links en rechts boven en 4 kiezen links en rechts onder.

Aantal tanden/kiezen konijn

Konijnen hebben 28 elementen 2(I2/1 C0/0 PM3/2 M3/3). De bovenkaak heeft 4 voortanden, en 6 kiezen aan elke kant. De onderkaat heeft 2 voortanden, en 5 kiezen aan beide kanten.  In het Triadan System heet het: maxilla 01,02, 06-11 and in mandible 01, 07-11